نزد مسلمانان محبوب و محترم بود و شيعيان از هر سو نزد او مىآمدند تا از علم و فضلش سيراب شوند . « 1 » امامت معنوى شيعيان اماميه از امام محمد باقر به امام جعفر صادق عليهما السّلام منتقل شد و او امام ششم آنان گرديد . جا دارد كه در اين فصل به بعد سياسى تاريخ زندگانى امام و نيز عقايد و آراى شيعه اماميه بپردازيم . جهاد امام جعفر صادق در عصر اموى امام جعفر صادق عليه السّلام با نهضت زيد بن على كه در عصر هشام بن عبد الملك ، خليفه اموى در عراق برپا شد ، همزمان بود . اگرچه امام از شركت در قيام زيد خوددارى ورزيد ، اما هيچ مخالفتى هم بين اين دو بروز نكرد . البته شكى نيست كه آن حضرت نسبت به دولت اموى كه جدش حسين بن على عليه السّلام را كشته بود ، خشمگين بود و در قيام زيد بن على براى كشتن هشام بن عبد الملك ، مشكلى نمىديد . زيد هم دلايل قيام خود عليه امويان را چنين برمىشمارد : « بر بنى اميه‌اى كه جدم حسين را كشتند و در روز حرّه « 2 » مدينه را غارت كردند ، سپس با سنگ منجنيق و آتش ، بيت اللّه را هدف قرار دادند ، قيام كردم . » « 3 » امام زيد دربارهء خود و امام جعفر چنين گفته بود : « هركس خواستار جهاد است نزد من آيد ، و هر كس طالب علم است نزد فرزند برادرم برود . » همان‌گونه كه امام جعفر عليه السّلام فرموده بود : « آن‌كه قيام كرده ، امام شمشير است و آن‌كه نشسته است ، امام علم . » « 4 » رونلدسن ،

--> ( 1 ) . هاشم معروف ، عقيدة الشيعة الامامية ، ص 147 . جدّ مادرى امام جعفر صادق عليه السّلام ، قاسم بن محمد بود . او يكى از هفت فقيه مدينه است كه مرجع مكتب فقهى مدينه به شمار مىروند . اين‌ها كسانى هستند كه دانش صحابه و روايت‌هاى آنان ، بخصوص عايشه را نقل كرده‌اند . ( شيخ ابو زهره ، الامام الصادق ، ص 89 ) ( 2 ) . در دوره يزيد بن معاويه ، سپاهيان اموى به سركردگى مسلم بن عقبه در مسير خود به سمت مكه براى جنگ با ابن زبير ، به ناحيهء حرّه [ در مدينه ] يورش بردند . ( ابن اثير ، الكامل فى التاريخ ، ج 4 ، ص 48 به بعد ) ( 3 ) . در دوره عبد الملك بن مروان ، خليفه اموى ، سپاه بنى اميه به سركردگى حجاج بن يوسف ، مكه و كعبه را در خلال محاصره آن براى جنگ با عبد اللّه بن زبير سنگ‌باران كردند . ( ابن اثير ، الكامل فى التاريخ ، ج 4 ، ص 114 / مسعودى ، مروج الذهب ، ج 3 ، ص 5 ) ( 4 ) . نويسنده ، منبع اين روايت را ذكر نكرده است . هيچ يك از ائمه اثنىعشريه امامت دو امام در يك -